در ابتدای این نشست سه جانبه دکتر مسعود موسوی عضو هیأت علمی گروه روابط بین الملل دانشگاه تربیت مدرس با اشاره به اهمیت موضوع افغانستان گفت: افغانستان یک پرسش بزرگ در سیاست منطقه و سیاست بین المللی است. این پرسش بزرگ هم از بعد دانشگاهی و هم از منظر سیاست و سیاست گذاری حائز اهمیت است.
وی افزود: ایران، افغانستان و روسیه در میانه ی دو منطقه با دو منطق متفاوت قرار دارند. منطقه ای که به لحاظ جغرافیایی در آن هستیم و پر از بحران های مستمر، انباشتی، مزمن و لاینحل است. منطقه ای که برای بحران های مزمن آن راه حل نهایی وجود ندارد و این سه کشور فقط می توانند با بحران ها کنار بیایند. ما نمی توانیم از این ژئوپلتیک وحشت فرار کنیم چرا که اسیر جغرافیا هستیم اما برای توسعه و پیشرفت باید به دنبال راهکارهای ایجاد توازن باشیم.
دکتر موسوی پیشنهاد نهادینه کردن همکاری های دانشگاهی را ارائه و تصریح کرد: بررسی سوابق علمی شرکت کنندگان در این گفتگوی سه جانبه نشان داد که تا به امروز همکاری های منظم، سالانه و مستمر در موضوع افغانستان بسیار ناچیز بوده است. با ظرفیت و پتانسیل موجود در این جلسه امیدوارم ساختاری برای تداوم و اثربخش بودن این میزگردها ایجاد کنیم.
در ادامه این نشست دکتر نیکولای پلوتنیکف رئیس مرکز اطلاعات علمی-تحلیلی آکادمی علوم روسیه با اشاره به سالگرد سرکارآمدن طالبان در افغانستان گفت: در حال حاضر اطلاعات کاملی از آنچه در افغانستان روی می دهد، در دست نداریم. افغانستان بعد از به قدرت رسیدن طالبان به یک کشور بسته تبدیل شده است که بسیاری از رسانه های گروهی در آن یا فعالیتی ندارند یا تحت فشار حکومت هستند. آزادی بیان در افغانستان وجود ندارد. حوادث اخیر افغانستان نه فقط بر امنیت منطقه بلکه بر جریان سیاسی جهان تأثیر می گذارد.
وی در ادامه به ارائه چند مسئله مهم که با کمک تحلیل اطلاعات بدست آمده است پرداخت و اظهار داشت: اولین مسئله وجود خشونت در افغانستان است. با خارج شدن نیروهای بین المللی از کشور، رویارویی مسلحانه در افغانستان به اتمام رسیده است اما خشونت ادامه دارد. عملیات های تروریستی که در برخی از آن ها شهروندان ایران و روسیه کشته شده اند در ایالت های مختلف وجود دارد.
دکتر پلوتنیکف افزود: وضعیت زنان مسئله مهم بعدی است. بازگشت طالبان به حکومت برای زنان و دختران افغانستان یک فاجعه است. زنان در این کشور امکان تحصیل، اشتغال و دنبال کردن یک حرفه را ندارند و تنها مردان حق کار دارند. مطابق برخی آمار غیر رسمی 80 درصد از دو و نیم میلیون دختر دبیرستانی، امکان ادامه تحصیل را ندارند.
رئیس مرکز اطلاعات علمی-تحلیلی آکادمی علوم روسیه مسئله سوم را فقر و مشکلات اقتصادی عنوان کرد و گفت: افغانستان امروز کشوری فقیر است که با تعداد بسیاری فقیر، بیکار و گرسنه مواجه است. مشکلات زیادی در زمینه بهداشت و بهداری دارد و آمار مرگ و میر کودکان در آن، بسیار بالاست. فقر و مشکلات اقتصادی و مسائل دیگر که به دلیل نبود بودجه حل نشده است در حالی وجود دارد که بخش عظیمی از درآمد دولت به نظامیان و تشکیلات نظامی واگذار می شود.
وی با اشاره به این مطلب که دولت افغانستان از خارج با چالشی روبرو نمی شود، پس هدف اصلی طالبان از این تشکیلات نظامی چیست؟ اظهار داشت: دولت طالبان چرا باید تمام درآمدهای خود را صرف تقویت پتانسیل نظامی خود کند؟ آیا درصدد فعالیتی ضد همسایگان خود است؟ همانگونه که دولت امارت اسلامی بر همسایگان خود تأثیر گذاشت. هدف اصلی روسیه، تحکیم صلح و ثبات در آسیای میانه است. دولت چین  نیز به صلح و ثبات در این منطقه علاقمند است.
دکتر پلوتنیکف در ادامه مسئله انتقال مواد مخدر و کشت خشخاش را مطرح کرد و توضیح داد: کابل در خصوص مواد مخدر می گوید که در حال مبارزه دائم با تولید مواد مخدر است و هیچگونه انتقال موادی ندارد اما واقعیت این است که کشت خشخاش ادامه دارد و حتی روند آن رو به کاهش نیست. افغانستان در حال حاضر یکی از مراکز جهانی تولید متافتامین است ماده ای که ارزان تر از هروئین بوده و مواد خام برای تولید آن در افغانستان موجود است. گرایش به مواد مخدر در افغانستان بالاست و میلیون ها نفر در آن کشور معتادند.
رئیس مرکز اطلاعات علمی-تحلیلی آکادمی علوم روسیه وجود بحران های زیست محیطی در افغانستان را از دیگر مسائل حائز اهمیت برشمرد و تصریح کرد: از جمله بحران های زیست محیطی افغانستان وقوع خشکسالی است. برای جل این مسئله برنامه تأسیس یک کانال آبی که برخی از همسایگان مانند تاجیکستان و ازبکستان را با مشکلاتی مواجه می کند، در حال پیگیری است.
دکتر پلوتنیکف در ادامه متذکر شد: بسیاری از مردم افغانستان از مدل و شیوه حکومت راضی نیستند. تعاد زیادی از مردم توانمند، روشنفکر و با استعداد که می توانستند به توسعه کشور کمک کنند، افغانستان را ترک کرده اند. اقوام مختلف و ادیان گوناگون از پروسه اداره کشور حذف شده اند که موجبات نگرانی غیرپشتون ها را فراهم کرده است. این خود یکی از اصلی ترین علل پیدایش اپوزیسیون ضد طالبان است.
وی با طرح این سوأل که با وضعیت موجود چه باید کرد که مردم افغانستان در صلح و ثبات زندگی کنند؟ در خصوص وظایف دولت های همسایه طالبان گفت: این عقیده شخصی من است که سرنوشت هر کشور را باید مردمان همان کشور بدون دخالت بیگانه، تعیین کنند. وظیفه اصلی که دولت های همجوار افغانستان باید انجام دهند، کمک به ایجاد ثبات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی است. دولت های همسایه باید در مورد انتقال مواد و یا حملات تروریستی بطور هماهنگ فعالیت های مستمر داشته باشند.
رئیس مرکز اطلاعات علمی-تحلیلی آکادمی علوم روسیه تأکید کرد: حکومت در دست طالبان است اگر آن ها تمایل دارند که بحران های طولانی را حل و فصل کنند و به اختلافات پایان دهند، باید گفتگو را با تمام نیروهای سیاسی آغاز کنند. طالبان برای توسعه اقتصادی کشور به همکاری اقوام مختلف و نیروهای موجود نیاز دارد و باید از همه ی آن ها دعوت به همکاری کند.
وی همچنین افزود: افغانستان به سرمایه گذاری خارجی نیاز دارد و تا زمانی که مبارزه با افراطیون اسلام گرا به درستی انجام نشود و گسترش تهدیدات از طرف افغانستان نسبت به کشورهای همسایه وجود داشته باشد و طالبان نتواند امنیت را تأمین کند، سرمایه گذاری خارجی میسر نخواهد شد. شرط توسعه پایدار افغانستان گسترش همگرایی منطقه ای است.
دکتر پلوتنیکف در پایان سخنان خود یادآور شد: نیروی کار و پتانسیل انسانی بسیار زیادی در افغانستان وجود دارد که باید بطور صحیح از آن استفاده کرد. طالبان باید مسئولیت پذیر باشد چرا که اداره و توسعه کشور بسیار مشکل است. طالبان باید عملیات جنگی را بطور کامل متوقف کند و برای توسعه کشور و جامعه افغانستان گام بردارد تا شرایط زندگی مناسبی برای مردم کشور ایجاد کند.
نشست بین المللی "چشم انداز آینده افغانستان؛ نقش ایران و روسیه" با برگزاری دو میزگرد تخصصی شامل؛ میزگرد اول: افغانستان و همکاری های منطقه ای و میزگرد دوم: افغانستان و پیوندهای علمی، فرهنگی و اجتماعی با ایران و روسیه و سخنرانی اساتید و صاحب نظرانی از دانشگاه های تربیت مدرس، صنعتی شریف، علامه طباطبایی، تهران، آکادمی علوم روسیه، مؤسسه تحقیقات صلح و توسعه کابل، دانشگاه غرجستان افغانستان، انجمن علمی مطالعات صلح ایران ادامه یافت.